Dýralækningastofa Helgu Finnsdóttur

Innflutningur gæludýra til landa innan Evrópusambandsins breyttist hinn 1. október 2004, en þá tók ný löggjöf gildi, annars vegar milli landa innan sambandsins og hins vegar frá löndum utan þess  þ. m. t. Íslandi.

Þessar breytingar gera það mun flóknara að flytja hunda og ketti héðan en áður, sérstaklega vegna þess að sérstaða Íslands sem lands án hundaæðis (Rabies), eitt fárra landa í heiminum, er ekki lengur viðurkennd. Þó þessi lönd hafi sameinast um reglur, er fjarri því að þær séu eins frá landi til lands sem flækir auðvitað málið meira. Bretland, Malta, Svíþjóð og Noregur hafa auk þess mun strangari reglur en hin löndin.

Gæludýraeigendur sem hyggja á flutning dýra til þessara landa, þurfa því að byrja undirbúning með a.m.k. hálfs árs fyrirvara og reyndar er undirbúningstíminn fyrir flutning gæludýrs til Bretlands a.m.k. 8 mánuðir.

Hér á eftir hafa verið tekin saman fáein atriði sem hunda- og kattaeigendur verða að gera áður en þeir flytja heimilisvininn með sér til einhverra þessara landa.

I. Auðkenning

Dýrið verður að vera auðkennt með varanlegu auðkenni, þ.e. annað hvort örmerki sem uppfyllir ISO staðal eða með auðlæsilegu húðflúri. Auðkennið verður að vera til staðar þegar dýrið er bólusett gegn hundaæðinu. Einnig þarf að athuga, að á útflutningsvottorðinu sem á að fylgja dýrinu, þarf að taka fram hvenær (dag, mánuð, ár) dýrið var auðkennt.

II. Bólusetningar og mótefnamælingar

Öll löndin, að Sviss undanskildu, krefjast bólusetningar gegn hundaæði. Hundaæði hefur aldrei greinzt á Íslandi, einu örfárra landa í heiminum, og því er bannað að bólusetja gegn þessum lífshættulega sjúkdómi hér á landi. Til að gera gæludýraeigendum kleift að flyrja dýr héðan, t.d.  vegna búferlaflutninga, hafa viðeigandi yfirvöld, þ.e. Landbúnaðarstofnun, gefið undanþágu frá banninu.með ákveðnum skilmálum svo sem að eigandi dýrsins skuldbindi sig til að flytja dýrið úr landi og haldi því jafnframt frá öðrum dýrum í 30 daga eftir bólusetningu.

Eigi dýrið að fara til Noregs, Svíþjóðar, Bretlands, Írlands eða Möltu  er krafist mælingar á mótefnum í blóði gegn hundæði. Misjafnt er milli þessara landa hve löngu eftir bólusetninguna má mæla mótefnin, því eigi dýrið að fara til Bretlands, Írlands eða Möltu þurfa að líða 30 dagar frá bólusetningunni, en 120 dagar eigi það að fara til Noregs eða Svíþjóðar. Þegar niðurstaða mælingarinnar liggur fyrir má flytja það strax til Noregs eða Svíþjóðar, en ekki fyrr en 180 dögum (6 mánuðum) seinna til Bretlands, Írlands eða Möltu.

Önnur lönd krefjast ekki mótefnamælingar; aðeins þess að minnst 30 dagar líði frá bólusetningunni þar til koma má með dýrið inn í landið. (einstaka land leyfir þó innflutning 21 degi eftir bólusetningu).

Aðeins örfá lönd leyfa innflutning á hvolpum/kettlingum yngri en þriggja (3) mánaða án bólusetningar gegn hundaæði og í öðrum löndum er beinlínis bannað að flytja inn svo ung dýr. Eigi að flytja út hvolp eða kettling yndri en 12 vikna er nauðsynlegt að leita upplýsinga hjá viðkomandi landi.

Ekki er krafizt neinna annarra bólusetninga svo sem gegn smáveirusótt (parvó) eða hundapest (distemper).

Hins vegar erum við algjörlega laus við fjölmarga og hættulega smitsjúkdóma á Íslandi, sérstaklega í hundum, sem eru þess vegna óvarðir gegn þeim við komu til landa þar sem slíkir sjúkdómar eru landlægir. Þess vegna er skynsamlegt að geyma bólusetningu gegn smáveirusótt (parvó) þangað til komið er á áfangastað, því erlendis eru bóluefnin samsett og innihalda mótefni gegn mörgum sjúldómum í einu og sama bóluefninu.

III. Bretland/Írland og einangrun

Strangar kröfur gilda um innflutning til Bretlands og Írlands og er gengið mjög hart eftir að þær séu uppfylltar í hvívetna. Auk krafna um bólusetningar gegn hundaæði og þ.h., mega einungis flutningafyrirtæki sem þarlend stjórnvöld  viðurkenna flytja þangað dýr. Komi dýrið með óviðurkenndu flutningafyrirtæki eru dýrin flutt í einangrunarstöð við komu, á meðan yfirvöld ganga úr skugga um að dýrið uppfylli öll önnur ákvæði innflutningsskilyrðanna. Ekkert íslenzkt flutningafyrirtæki hefur sótt um þessa viðurkenningu, sem þýðir einfaldlega það, að hundurinn eða kötturinn verður að fara í einangrun í 2 sólarhringa á meðan meðfylgjandi vottorð eru skoðuð og samþykkt. Þetta eykur auðvitað allan kostnað, umstang og fyrirhöfn við flutninginn.

Mögulegt er að komast í kringum þessar flóknu og kostnaðarsömu kröfur með því að flytja hundinn eða kisu t.d. fyrst til Danmerkur og þaðan beint til Bretlands, en þá má dýrið ekki fara inn í landið, bara millilenda þar. Þá verður að gæta þess að bóka framhaldsflug með sem skemmstum fyrirvara, svo biðin verði ekki löng. Jafnframt er skynsamlegt að láta innsigla búrið í Leifsstöð, svo sanna megi að hundurinn eða kötturinn komi frá Íslandi.

Hér má lesa allt um kröfur Breta

IV. Heimilisdýr og ræktunardýr

Mismunandi kröfur gilda um flutning dýra eftir því hvort um er að ræða  heimilisdýr eða ræktunardýr. Kaupi t.d. aðili búsettur erlendis hreinræktaðann hund eða kött af íslenzkum ræktanda, og sé dýrið sent án fylgdarmanns, bætast eftirfarandi kröfur við ofangreind skilyrði:

1. Gefa þarf út dýralæknisvottorð innan 24 klst fyrir brottför þar sem staðfest er að dýrið þoli flutninginn.
2. Dýrið má einungis koma inn í viðkomandi land þar sem svokölluð landamærastöð er til staðar, en slíkar stöðvar (B.I.P = border inspection post) eru nánast alltaf til staðar á alþjóðaflugvöllum.
3. Tilkynna þarf komu dýrsins í gegnum svokallað “TRACES” kerfi ef dýrið flýgur ekki beint til áfangastaðarins, t.d. ef það fer í gegnum Danmörku á leið til Þýskalands eða Bretlands.

Sérstakt (heilbrigðis)vottorð hafa verið gefin út vegna flutnings dýra frá kaupanda til seljenda (commercial movements)  sem má ekki vera eldra en sólarhringsgamalt við brottför.

V. Flutningurinn

Mikilvægt er að undirbúa flutninginn með góðum fyrirvara svo dýrinu líði sem bezt meðan á ferðinni stendur. Ráðlegt er að kaupa búr strax og ákvörðun hefur verið tekin um að dýrið komi með, til að venja það við búrið. Hægt er að gefa kisa eða hundinum róandi lyf fyrir brottför og er nauðsynlegt að ráðfæra sig við dýralækninn um það.

Gott er að hafa samband við þá aðila í flugstöðinni í Keflavík sem sjá um  flutninginn og biðja um að fá að afhenda dýrið það eins seint og mögulegt er, svo biðin verði ekki of löng.

VI. Flutningur gæludýra til landa utan Efnahagssambandsins

Það gilda sjaldnast flóknar reglur um flutning á dýrum frá Íslandi til landa utan Efnahagssambandsins, en skynsamlegt er að kynna sér tímanlega hvaða reglur kunni að vera í gildi í viðkomandi landi.

Dýralæknarnir hér á stofunni leggja sig fram um að leiðbeina þeim sem hyggja á flutning á gæludýrum milli landa. Mikilvægt er að hringja tímanlega til að fá upplýsingar um það sem þarf og ekki sízt til að geta undirbúið dýrið sem bezt undir flutninginn og að allir  pappírar og nauðsynleg gögn séu í góðu lagi.