Dýralækningastofa Helgu Finnsdóttur

Rannsóknir á hundinum hafa sýnt að hér á landi finnast nokkrir hópar (fjölskyldur) hunda sem eru ekki mikið skyldir, gagnstætt hundum erlendis, t.d. í Skandinavíu, þar sem flestir hundanna tilheyra einni og sömu fjölskyldunni.

Á undanförnum árum hefur deild íslenzka fjárhundsins því lagt mikla áherzlu á að hvetja ræktendur til að nota undaneldishunda úr sem flestum fjölskylduhópunum til að breikka genamengið - og minnka hættu á arfgengum sjúkdómum. (Sjá yfirlit um “fjölskylduhópa” á Norðurlöndum).

Þrátt fyrir þessa lítlu stofnstærð og fullmikinn skyldleika, eru arfgengir og meðfæddir kvillar sem betur fer ekki margir. En þeim fjölgar því miður, því grreinzt hafa þó nokkrir hundar með starblindu (katarakt), en fyrir fáeinum árum var þetta óþekktur augnsjúkdómur í hundinum hér á landi.

Ábyrgð ræktenda íslenzka fjárhundsins er mikil, því á þeirra herðum hvílir framtíð íslenzka hundsins og jafnframt sú skylda að nota einungis heilbrigð dýr til undaneldis.

Það er einnig mikilvægt, að ræktendur geri sér ljóst mikilvægi þess að búa yfir yfirgripsmikilli þekkingu á hundinum og fylgja um leið þeim reglum sem díf setur ræktendum varðandi  heilbrigðiseftirlit, svo sem mjaðmamyndatöku (frá 12 mánaða aldri) og augnskoðun (frá 6 mánaða aldri).

Eftirfarandi sjúkdómar hafa verið staðfestir í íslenzkum fjárhundum hér á landi, þó tæplega sé hægt að fullyrða að listinn sé tæmandi.

Auk þess greinast alltaf einhverjir sjúkdómar hjá hundum, hvort heldur þeir eru hreinræktaðir eða blendingar sem eru hvorki meðfæddir né arfgengir.

Mjaðmalos

Umræðan um mjaðmalos hefur verið umtalsverð og valdið mörgum áhyggjum bæði hér heima og erlendis. Í Danmörku var meira að segja rætt um það í fullri alvöru, að gera tilraunir með íblöndun annars hundakyns við stofn íslenzka hundinn þar í landi til að lækka tíðni mjaðmaloss!

Í lok ársins 2005 höfðu 317 hundar verið myndaðir hér á landi og af þeim voru 208 án einkenna (A/B) eða 65%, 43 hundur var með C-mjaðmir eða 14%, 45 hundar með D- mjaðmir eða 14% og 21 hundar greindust med E-mjaðmir eða 7%.

Þrátt fyrir að þriðjungur hunda, að meðaltali, greinist með breytingar á mjaðmaliðum (C-E), er sem betur fer afar fátítt að þeir sýni klínísk einkenni sjúkdómsins.

Röntgenmynd af heilbrigðum mjöðmum

- og hér sjást miklar breytingar

Starblinda (Cataract)

Starblinda er sjúkdómur í augnlinsunni sem veldur því að hún verður gruggug og ógegnsæ. Breytingarnar leiða smám saman til blindu.

Við augnskoðun sjást eins og þrjú jafnarma strik í linsunni sem er staðfesting á starblindu

- en svona sér eigandinn augað

Arfgeng starblinda sem getur verið meðfædd, áunnin eða arfgeng, finnst í mörgum hundategundum og því miður bætast sífellt nýjar tegundir við í hópinn eins og sannaðist nýlega hjá íslenzka fjárhundinum hér á landi.

Dæmigerð linsa í íslenzkum fjárhundi með starblindu. Þríhyrningurinn er í linsunni.

Staðfest var að arfgeng starblinda hefði fundizt í íslenzkum hundum erlendis, en þeir hundar sem höfðu verið rannsakaðir hér á landi höfðu allir reynzt heilbrigðir þar til markviss leit að sjúkdómnum fór fram. Í þeim tilgangi réðst díf í það verkefni, með stuðningi stjórnar HRFÍ, að efna til sérstakrar augnskoðunar fyrir íslenzka hundinn í nóvember 2003. Í þeirri skoðun greindust 5 hundar með arfgenga starblindu sem kom á óvart, en það sem var e.t.v. alvarlegast, var að nokkrir þeirra voru innan við ársgamlir. Í samráði við sérfræðing í augnsjúkdómum hunda og ráðgjafa díf, var ákveðið að taka þessa alla þessa hunda úr ræktun og að jafnframt skyldi hvorki alið undan foreldrum þeirra eða systkinum.

Díf fór fram á að þau skilyrði yrðu sett, í samráði við HRFÍ að frá 1. janúar 2005 fengjust íslenzkir fjárhundshvolpar ekki skráðir í ættbók nema foreldrarnir væru augnskoðaðir, en augnvottorðið má ekki vera eldra en 18 mánaða við pörun.

Við augnskoðunina dagana 28. - 29. október 2005 greindist ungur hundur með arfgenga starblindu svo samtals hafa nú fundist alls 6 hundar með sjúkdóminn og er það sannarlega verulegt áhyggjuefni.

Stjórn díf hefur hvatt alla eigendur íslenzkra hunda að láta augnskoða þá strax 6 mánaða og síðan reglulega á a. m. k. 18 mánaða fresti eftir það.

Visnun í hornhimnu (Corneal Dystrophy)

Tvö hornhimnuvisnunar í glæru hafa verið staðfest í augnskoðun, en það stafar af útfellingu lípíðkristalla í glærunni sem mynda misstóra, hvíta flekkir í öðru auga eða báðum.

Ástæðan er óþekkt, þó hugsanlega megi rekja ástæðuna í einhverjum tilfellum til undirliggjandi sjúkdóma, eins og vanstarfsemi skjaldkirtils. Engin lækning finnst en bent er á, að minnka megi fituinnihald þess fóðurs sem hundurinn fær.

Sjónumisvöxtur (Retinal Dysplasia)

Á sjónunni sjást fellingarnar sem lítil svört strik

hefur verið staðfest í einum hundi. Þá myndast felling/fellingar á sjónunni sem þá losnar frá undirlaginu og hefur venjulegast engin áhrif á sjálfa sjónina. Sjónumisvöxturinn getur verið algjörlega tilfallandi þó hann sé arfgengur í sumum hundategundum og geti leitt til blindu.

Vanstarfsemi skjaldkirtls

Fyrir nokkrum árum voru staðfest tilfelli vanstarfsemi í skjaldkirtil (Hypothyreodisme) í tveimur alsystkinum. Ástæðan getur annað hvort verið bilun í ónæmiskerfi líkamans eða stafað af óþekktri ástæðu. Þessi sjúkdómur getur verið arfgengur.

Skjaldkirtillinn, sem er staðsettur framan á hálsinum, skiptist í tvo hluta sitt hvoru megin við barkann, gefur frá sér hormónið týroxín sem stjórnar meðal annars efnaskiptum líkamans og hefur jafnframt áhrif á líkamsstafsemina og mörg líffæri svo sem húð, hjarta og meltingarfæri.

Nabbasótt í hvolpum

Sár myndast kringum augu og trýni

Nabbasótt leggst á unga hvolpa og þó ástæða hennar sé óþekkt er hún þó talin stafa af skertu ónæmi hvolpsins.

Fyrstu einkennin eru bólgur kringum augu, trýni og í eitlum undir kjálkabarði. Þetta er frekar sjaldgæfur sjúkdómur en virðist leggjast þyngra á íslenzka fjárhundshvolpa en hvolpa af öðrum hundategundum.

Tannskortur

Nokkuð hefur boðið á tannskorti og hefur þá aðallega vantað einn eða fleiri framjaxla (P1 -P4). A.m.k. eitt tilfelli er þekkt þar sem hundinn vantaði fullorðinsframtennur.

i = framtennur, C = vígtennur, P = framjaxlar (P1 - P4), M = jaxlar

Hér vantar framjaxl (P 4)

Flogaveiki

Staðfest er eitt tilfelli flogaveiki í tík úr stórum systkinahópi. Flogaveiki er þekkt í öllum tegundum hunda og þarf ekki að vera arfgeng.

Nýrnasjúkdómar

Grunur hefur leikið á um (arfgenga) nýrnabilun og þá sérstaklega í íslenzkum hundum Danmörku fyrir mörgum árum. Í dag munu einhver tilfelli til viðbótar hafa fundizt um nýrnabilun hjá skyldum hundum í Finnlandi.

Ófrjósemi

Ófrjósemi hjá hundum og tíkum getur stafað af mörgum ástæðum, svo sem sýkingu - en líka of miklum innbyrðis skyldleika.

Hundar

Ófrjósemi er sjaldgæf en þekkt og stafar oftast af rýrnun í (báðum) eistum og þ.a.l. engri myndun sáðfruma. Ástæðan getur m.a. verið sýking.

Launeistu

Sjást af og til og algengast er að annað eistað sé staðsett í náragöngum eða kviðarholi. Sjaldgæfara er að bæði eistun séu í kviðarholi, en þá er hundurinn líka algjörlega ófrjór.  Það er arfgengur kvilli séu eistu, annað eða bæði, ekki rétt staðsett.

Tíkur

Tíkur eru sárasjaldan ófrjóar, en frjósemi þeirra minnkar auðvitað með aldrinum af eðlilegum ástæðum og þá aukast einnig líkur á sýkingu í legi, þ.e. legbólgum.

Krabbamein

Krabbamein er sem betur fer mun fátíðara í íslenzkum fjárhundi en mörgum öðrum hundategundum og er t.d. tíðni krabbameinsæxla í júgri frekar lág.