Kolur fær sjónina á ný!

Höfundur: Helga Finnsdóttir • 13. Jan, 2012 • Flokkur: Hundar

Kolur litli ásamt eiganda sínum

Í byrjun janúar var gerð hér á stofunni flókin aðgerð á augum schnauzerhundsins Kols, en Kolur litli greindist með alvarlega starblindu, eða ský á augasteini, (katarakt) á s.l. ári.

Forsagan er sú, að fyrir um það bil ári ári fannst eiganda Kols sem eitthvað væri athugavert við sjón hundsins og jafnvel líka að augun væru öðruvísi en þau ættu að vera. Hann gerði sér þó ekki strax alveg grein fyrir hvers kyns væri, þar sem hundurinn virtist ,,sjá“ vel heima þar sem hann fór vandræðalaust um allt. Utandyra gegndi öðru máli þegar frá leið, en þar virtist Kolur óöruggur, áttaviltur og einfaldlega ekki sjá eða rata. Með haustinu var þó engum vafa um það undirorpið að hundurinn sá illa og versnaði ástandið hratt, blindan ágerðist og hann gekk á. Greining: Starblinda.

Hvað er starblinda?

Augasteinninn er eins og kalkköggull

Starblinda er sjúkdómur í augasteini sem veldur ógegnsæi hans. Augasteinninn, sem á að vera tær og gegnsær, verður gruggugur. Við það hleypir hann ekki ljósinu ótrufluðu í gegn um sig til sjónunnar og sjónin verður auðvitað óskýr. Ástandið getur versnað, jafnvel á fremur skömmum tíma, og veldur í alvarlegustu tilfellunum algjörri blindu. Þegar horft er í augun sést grámi í sjáaldrinu (augasteininum) sem getur með tímanum orðið eins og hvítur köggull.

Augasteinninn

Hér sést augasteinninn rauðlitaður

Augasteinninn er staðsettur fyrir aftan lithimnuna, (þ.e. brúna/bláa hluta augans) og er hluti af sjáaldrinu í miðju augans. Augasteinninn er mjúkur og breytir auðveldlega um lögun sem gerir það mögulegt að fókusera á hlutinn sem á er horft á. Myndin varpast á sjónuna sem flytur myndina með sjóntauginni til heilans og myndin sést í fókus þó í mismunandi fjarlægð sé.

Augasteinninn er að mestu gerður úr vatni og próteinum (65% vatn og 35% prótín) og á sem sagt að vera bæði tær og gegnsær. Í honum eru engar æðar heldur fær hann næringuna úr augnvökvanum sem rétt dugir til þess að viðhalda heilbrigði hans. Minnstu breytingar, meðfæddar eða arfgengar, áverkar eða efnaskiptasjúkdómar, geta því verið mjög afdrifaríkar fyrir ástand augasteinsins. Með aldrinum er algegnt að flutningur næringarefna til augasteinsins versni sem veldur öldrunartengdum ótærleika – og þar með óskýrari sjón!

Arfgeng starblinda

er þekkt hjá fjölda hundategunda og því miður lengist sá listi frekar en styttist. Talið er að tíðni starblindu í hreinræktuðum hundum sé 2.42 % (Bandaríkjunum) en ekki nema 1.6% í blendingshundum. Starblinda í köttum er mun óalgengari en í hundum, en þekkist aðallega í persa- og birmaköttum.

Mörg afbrigði sjúkdómsins eru þekkt sem og mismunandi staðsetning breytinga í augasteininum. Erfitt getur verið að úrskurða hvort starblindan er arfgeng eða ekki, en meiri líkur eru á því:

Sé sjúkdómurinn þekktur í tegundnni,
breytingarnar eru í báðum augum þó þær geti verið mismiklar,
byrjunareinkenni og staðsetning í augasteininum er á þeim stað sem er einkennandi fyrir viðkomandi tegund og aldur hundsins og
þróist breytingarnar til verri vegar.

Þrátt fyrir miklar rannsóknir þekkist erfðagangurinn ekki enn og á það við nær öll hundakyn. Sé starblindan ekki afleiðing slyss eða sjúkdóma, eins og t.d. sykursýki, má ætla starblinduna arfgenga.

Meðferð

Með tilkomu phakoemulsifikationstækninnar einfölduðust augasteinsaðgerðir. Kalkaði augasteinninn er brotinn með últrabylgjum og frásogaður

Eina lækningin,jafnt hjá hundum sem mannfólkinu, er sú að fjarlægja augasteininn með skurðaðgerð. Augasteinninn er brotinn niður med últrahljóði (Phakoemulsifikation) og soginn út. Ekki er nauðsynlegt að koma fyrir nýjum augasteini þar sem hundar geta ágætlega verið án hans.

Áður en ákvörðun um aðgerð er tekin, er mikilvægt er að ganga úr skugga um að ekki séu aðrir undirliggjandi sjúkdómar til staðar eins og t.d. arfgeng, vaxandi sjónurýrnun (PRA ). Það er gert með því að skoða sjónuna, sé það

Þar sem aðgerðin er bæði kostnaðarsöm, flókin og eftirmeðferðin löng, eða allt að 3 mánuðir, þurfa bæði hundur og eigandi að vera samvinnuþýðir og fara í einu og öllu eftir tilmælum dýralæknisins!

Og Kolur fór í aðgerð!

Eigandi Kols ákvað að leita honum lækninga, enda Kolur fílhraustur að öðru leyti og ekki nema 4 ára. Fyrsta skrefið var að Kolur fór í augnskoðun s.l. haust hjá Finn Boserup dýralækni og sérfræðingi í augnsjúkdómum hunda og katta, sem sagði hann hæfan í aðgerð. Í framhaldinu var blóðsýni sent til Optigen í Bandaríkjunum til að útiloka arfgenga, vaxandi sjónurýrnun (PRA) og þegar niðurstaðan lá fyrir, var ekkert því til fyrirstöðu að Kolur færi í aðgerð.

Dagsetningin var ákveðin og kom Finn Boserup gagngert til landsins í þessum tilgangi, ásamt sérhæfðum dýrahjúkrunarfræðingi, auk flókinna tækja og tóla.

Hanne dýrahjúkrunarfræðingur undirbýr Kol fyrir aðgerðina

Hér sést greinilega hve augasteinninn er kalkaður

Aðgerðin krefst mikillar nákvæmni

Hér er aðgerðinni lokið á þessu auga og augasteinninn farinn

Aðgerðin lukkaðist vonum framar. Að kvöldi dags virtist eigandanum sem Kolur sæi strax betur og skima eftir ljósi. Miklar líkur eru á því að Kolur fái allt að fulla sjón komi ekkert bakslag, þó reyndar verði hann fjarsýnni og muni sjá mjög nálæga hluti verr en heilbrigður hundur.

: Kolur litli í skoðun hjá Finn dýralækni næsta dag

Endanlegur bati er þó ekki í höfn fyrr en eftir nokkra mánuði að lokinni mikilli lyfjagjöf til að koma í veg fyrir fylgikvilla eftir s

17 dögum seinna!

Kolur horfir glaður á eiganda sinn

Kolur mætti í eftirskoðun 17 dögum eftir aðgerð. Ekki er neinn vafi á því að hundurinn sér vel og fylgdi hann hreyfingum eigandans vel eftir. Eigandinn segir Kol afskaplega glaðan og fylgja hinum heimilishundunum eftir í leik. Það gerði hann ekki áður. Svo allar líkur eru á því að aðgerðin hafi gengið eins og bezt var á kosið!

Heimildir:

Veterinær Oftalmologi. Ellen Bjerkas

Slatters Fundamental Veterinary Ophtalmology

Veraldarvefurinn

Helga Finnsdóttir , dýralæknir, lauk námi frá Konunglega dýralækna- og landbúnaðarháskólanum í Kaupmannahöfn 1979. Starfaði sem dýralæknir á göngudeild skólans (Ambulatorisk Klinik) til ársloka 1980. Var í sérnámi í sjúkdómum hunda og katta í Kaupmannahöfn 1993 - 1996 og hlaut að námi loknu viðurkenningu danska dýralæknafélagsins sem fagdýralæknir í sjúkdómum hunda og katta. Hefur sótt fjölmörg námskeið erlendis eftir að námi lauk í smádýralækningum sem og atferli hunda og katta. Formaður vísindaráðs Hundaræktarfélags Íslands og einn af stofnendum hvolpaskóla HRFÍ (1986) og viðurkenndur leiðbeinandi á hvolpanámskeiðum skólans. Ritsjóri SÁMS, félagsblaðs HRFÍ 1987 - 1992 og hefur ritað fjölmargar greinar um sjúkdóma hunda og katta. Hefur verið skipuð í nokkrar nefndir um málefni gæludýra.
Skoða allar færslur sem Helga Finnsdóttir hefur skrifað

Dýralækningastofa Helgu Finnsdóttur